Hem şifalı, hem de süs bitkisi

Özellikle kadınlar için şifa kaynağı olan bu bitkiyi bahçenizde süs bitkisi olarak da kullanabilirsiniz.

22-02-2011 03:04

Haberler » Bahçe ve Peyzaj


Hayıt, (Vitex agnus-castus L.)
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Plantae (Bitkiler)
Bölüm: Magnoliophyta (Kapalı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida (İki çenekliler)
Takım: Lamiales
Familya: Verbenaceae (Mine çiçeğigiller)
Cins: Vitex
Tür: V. agnus-castus
Binominal adı: Vitex agnus-castus L.
 
YAYGIN ADLARI
Hayıt, Hayıd, Acı ayıt, Ayıt, Beşparmak Otu, Namus Ağacı, Keşiş Biberi
Lamiales takımından Verbenaceae familyasına bağlı Vitex agnus-castus L. (hayıt), Akdeniz maki vejetasyonunun tipik elementidir. Dünyada çoğunlukla Akdeniz ülkelerinde olmak üzere Afrika ve Asya kıtasında yayılış gösterirken, Türkiye’nin birçok şehrinde (Düzce, Zonguldak, Amasya, Antalya, Bursa, Çanakkale, Giresun, Hatay, İçel, Muğla, Samsun, Trabzon), genellikle deniz kenarı, kumluk alanlar, kayalık bölgelerde, 0-750 m yüksekliklerde doğal olarak yetişen bir çalı - ağaççık türüdür. Genellikle tınlı bünyeli, nötr ve hafif alkali, kireççe fakir, azot ve fosfor bakımından zengin, potasyumca eksik toprakları tercih eder.
1-3 m boylanabilen, yaprak döken, tuzluluğa dayanıklı, çok yıllık bir çalı – ağaççıktır. Çok derinlere gitmeyen kazık köklere sahiptir. Odunsu-otsu bir gövdesi vardır. Yapraklar 3-7 parçalı palmat, yaprakçıklar tam kenarlı, uzunca, oval şekilli, sivri uçlu, alt yüzü gri ve tüylü, üst yüzeyi tüysüz, koyu yeşil renklidir. Yaprakların şekli açık bir el görünümündedir. Haziran – Eylül ayları arasında açan krem, beyaz, pembe, lila, mavi veya açık mor renkli çiçekler, dalların ucunda, salkım durumunda dizilmiştir. Küçük, yuvarlak, siyah meyvelere sahiptir. 


 
YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Hem bu özelliği, hem de süs bitkisi olarak dünyada yetiştiriciliği yapılmakla birlikte, ülkemizde henüz kültürüne başlanmamıştır. Bununla birlikte ülkemiz koşullarında da hem generatif, hem de vejetatif yollarla çok kolaylıkla üretilebileceği ortaya konulmuştur. Generatif üretimde, tohumlar yastıklara ekilmeli ve çimlenen fideler şaşırtıldıktan sonra tarlaya dikilmelidir. Vejetatif üretimde ise gövdeden elde edilen 20 cm lik yarı odun veya sert odun çelikleri, kum veya perlit ortamında köklendirildikten sonra önce saksıya şaşırtılmalı, daha sonra araziye dikilmelidir. Haziran-Eylül arasında çiçeklenen bitkilerin, tedavide kullanılan meyveleri Eylül ayında toplanıp, gölge bir alanda kurutulmalıdır. 
 


KULLANIM ALANLARI
Sahip olduğu biyolojik aktiviteler nedeniyle önemli bir tıbbi – aromatik bitki olarak kabul edilen hayıttan geliştirilen ilaçlar (özellikle kadın hastalıkları tedavisinde kullanılan) dünyada ve ülkemizde yaygın şekilde satılmaktadır. Erkeklerde cinsel gücü azaltıcı etkide bulunurken, kadınlarda hormon dengesini sağlayan hipofiz bezini düzenleyerek, progesteron hormonu dengesizliğinden kaynaklanan kadın hastalıklarını, bu hormonun üretimini çoğaltarak iyileştirici etkiye sahiptir. Meyvelerinin süt salgısını arttırıcı özelliği olup, menopoz ve adet düzenleyici olarak kullanılmaktadır. Batı Anadolu bölgesinde (Muğla ve Aydın) çiçeklerinden elde edilen uçucu yağı, kekik yağı yerine kullanılmaktadır. Meyveleri halk arasında idrar arttırıcı, gaz söktürücü ve yatıştırıcı olarak da kullanılmaktadır. Bazı bölgelerde vücut mantarlarının tedavisi için kullanılmakla birlikte, hayıttan elde edilen ekstrelerin, gram-pozitif bakterilere karşı antimikrobiyal aktivite göstermesine karşılık, gram-negatif bakterilere ve maya mantarlarına karşı aktivite göstermediği bulunmuştur. Meyve veya yaprak tozu, yünlü kumaşları güvelere karşı korumada kullanılabilmektedir. Ayrıca kökleri sarı renk elde etmek için iplik boyamada kullanılırken, esnek dallarından ise sepet yapımında yararlanılmaktadır. Bunlardan başka, peyzajda süs bitkisi olarak kullanılmaktadır.


 
KULLANIM ŞEKLİ
Tedavi için hayıt bitkisinin çiçekleri, dalları ve meyveleri kullanılmaktadır. Meyveleri ve çiçekleri gölgede kurutularak infüzyon halinde kullanılırken, çiçeklerinin distilasyonundan ise uçucu yağ elde edilmektedir.
http://hobibahcemiz.net/viewtopic.php?f=28&t=8627

Haziran - Temmuz aylarında mor renkli çiçekler açar. Dalları ve yapraklarında, uçucu ve sabit yağ, tanen, sineol, şekerleri kristalize maddeler ve bir glikozit vardır.


Faydası :
İdrar söktürür.
Sancıları keser.
Aybaşı kanamalarını düzenler.
Anne sütünü artırır.
Hazımsızlığı giderir.
Karın ağrısını ve ishali keser.
Ayak şişlerini indirir.
Akrep ve arı sokmalarında faydalıdır.
Kadınların hormon dengesi üzerindeki olumlu etkileri vardır.
Hormon dengesizliğinden kaynaklanan kadın hastalıklarını iyileştirir.
Bazı rahim iltihaplarında kullanılır.

Rahmin ameliyatla alınmasından sonra vücudun dengelenmesine yardımcı olur.
Rahim kistlerinde; yumuşak adele dokusunda oluşan lifsi kistlerin tedavisinde şifa sağlar.
Menopozda görülen ter basmalarına, başdönmesine, döl yolu kuruluğuna, sinir bozukluklarına, isteriye, kabızlığa, hazımsızlığa, osteoporosis’e (kemik içlerinin koflaşarak zayıflamasına neden olan bir hastalık) iyi gelir.
Adet öncesi görülen, adetin başlamasıyla kesilen, alınganlık, kızgınlık, duygusal çöküntü, göğüslerde şişme ve hassasiyet, tatlı yiyeceklere aşırı istek, kabızlık veya ishal, karın şişmesi, başağrısı gibi rahatsızlıkların tedavisinde kullanılır.
UYARI : Hamilelerin kullanması için bir sakınca yoktur fakat sütün erken gelmesine neden olabilir.

bitkiseltedaviyontemleri.com

 

Etiketler : Hem - şifalı - - hem - de - süs - bitkisi - -
İlginizi çekebilecek diğer haberler
Dr. Alp Sirman
Hicret Günhan | Herbalist
Prof. Dr. Ahmet Maranki | Stratejik Araştırmalar Uzmanı
Prof. Dr. Akın Yücel |  Plastik ve Estetik Cerrahi Uzmanı
Prof. Dr. Coşkun Tecimer
Prof. Dr. Erdem Yeşilada
Prof. Dr. Erkan Topuz
Prof. Dr. İbrahim Saraçoğlu
Prof. Dr. Osman Müftüoğlu
Prof. Dr. Teoman Cem Kadıoğlu | Varikosel Mikrocerrahisi
Selahattin Dönmez | Uzman Diyetisyen
Suna Dumankaya | Herbalist