Stresle baş etmenin en kolay ve hoş yolu

Prof. Dr. Erdem Yeşilada

11-03-2017 11:51


Geçen haftaki yazımda da vurgulamaya çalıştığım gibi, ‘stres’ sağlıklı bir yaşamın en büyük düşmanı. Uzun yaşam sürelerine sahip topluluklarda yürütülen tüm kapsamlı saha çalışmalarda, uzun yaşayanların stresten uzak bir yaşam sürdürdükleri gözlemlenmiş. Geçenlerde yayımlanan bir istatistik gerçekten düşündürücü; büyük kentlerin Kadıköy gibi köy ile son bulan semtlerinde yaşayanları saymazsak köylerde yaşayanların oranı sadece yüzde 7,7. Kent yaşamında ise, genel olarak, şu veya bu şekilde ortaya çıkan stres etkenlerden kaçınmak pek mümkün olamıyor, çoğunlukla. Çareyi ilk çare olarak kimyasal ilaçlarda aramak sadece geçici bir çözüm, aslında birçok sorunun başlangıcı olabiliyor.

Bergamot uçucu yağı çaylarımıza güzel koku vermek için ya da parfümerde kullanılır. Uçucu yağın bileşiminde temel olarak limonumsu kokusunu veren limonen ((yüzde 25 ile 53 arası) ve lavanta uçucu yağı içerisinde de bulunan linalol (yüzde 2 ile 20) ve linalil asetat yüzde 15 ile 40 arası) bulunuyor. Yürütülen klinik çalışmalar, hepimizin kokusundan hoşlandığı bu Bergamot uçucu yağının [u.y.] stresle başa çıkmada etkili bir çözüm sağlayabileceğini ortaya koyuyor. Bu çalışmalarda genç sağlıklı bireylerin bir kısmına Bergamot u.y. koklatılırken, diğer gruba hafif müzik dinletilmiş. Her iki grupta da benzer şekilde gözlenen rahatlamanın yanı sıra kan basıncında (sistolik ve diastolik) azalma ve kalp hızında yavaşlama sağlandığı bildiriliyor. Hafif müzik ve bergamotun birlikte uygulanmasının ilave bir etkisi görülmemiş. Bir başka çalışma da bergamot u.y. koklamanın aynı şekilde etkili olduğunu doğruluyor. Etkinliğin orta ve yüksek anksiyete durumlarında hafif anksiyete vakalarına göre daha belirgin olduğu belirtilmiş.

Diğer taraftan, Bergamot u.y. ile çocuklarda tek koklama ile yapılan uygulamada anksiyeteye etkili olmadığı bildiriliyor. Bergamot u.y. ayakta tedavi olan hastalara yapılacak cerrahi operasyon öncesi koklatılması ile hastanın endişesini giderebildiği gözlemlenmiş. Ancak etkin bir sonuç için kullanılacak Bergamot u.y.’nın mutlaka doğal olması gerekiyor. Yapılan araştırmada ilkokul öğretmenleri iki gruba ayrılarak bir gruba doğal, diğer gruba ise sentetik Bergamot u.y. koklatılıyor. Öğretmenler daha sonra günlük alışılmış görevlerini yerine getiriyor. Sonuçlar değerlendirildiğinde sadece “doğal” olanın öğretmenlerin fiziksel ve psikolojik performansı üzerinde olumlu etkisi bulunduğu görülüyor. İlkokul öğretmenliğinin nasıl bir zor iş olduğunu düşünürseniz sonuç gayet güzel. Araştırmada ilginç bir not, önemli sanırım, bu uygulamanın “kilosu normalin üzerinde olan bireylerde” etkisiz kaldığı bildiriliyor.  Yeni yürütülen randomize/çapraz döngülü bir çalışmada ise sonuçlar daha ayrıntılı olarak değerlendirilmiş olduğu görülüyor. 41 sağlıklı bayan gönüllüye Bergamot u.y. ya da su buharı koklatılıyor. Endokrinolojik, fizyolojik ve psikolojik ölçümlerin yanı sıra tükürükte kortizol (stres hormonu) seviyesi tespit edilmiş. Sonuç yine Bergamot u.y. nın stresin kontrolünde etkili olabildiğini doğruluyor.  Bergamot uçucu yağının yaklaşık yarısı yatıştırıcı, uyku verici özellikleri bilinen lavanta u.y. ile aynı bileşenleri taşıdığından, strese karşı gözlenen bu etki sürpriz değil. Ancak bir konuda dikkat etmenizi öneririm. Cildinize bergamot u.y. sürüp sakın güneşe çıkmayın. İçerisindeki bergapten (psoralen) nedeniyle güneşe karşı cildin hassasiyetini artırarak  güneş yanığına neden olabiliyor. 

Yapılan araştırmalarda bergamotun stresin kontrolünde etkili olabildiği doğrulanıyor.

Diğer Yazıları
Dr. Alp Sirman
Hicret Günhan | Herbalist
Prof. Dr. Ahmet Maranki | Stratejik Araştırmalar Uzmanı
Prof. Dr. Akın Yücel |  Plastik ve Estetik Cerrahi Uzmanı
Prof. Dr. Coşkun Tecimer
Prof. Dr. Erdem Yeşilada
Prof. Dr. Erkan Topuz
Prof. Dr. İbrahim Saraçoğlu
Prof. Dr. Osman Müftüoğlu
Prof. Dr. Teoman Cem Kadıoğlu | Varikosel Mikrocerrahisi
Selahattin Dönmez | Uzman Diyetisyen
Suna Dumankaya | Herbalist